Najważniejszy wniosek
Prowizja zapłacona przy podpisaniu umowy nie jest bezpowrotna. Przy spłacie w połowie okresu powinna wrócić mniej więcej połowa — nie trzeba się o to procesować, ale często trzeba o to poprosić.
Spłata przed terminem obniża koszt, a nie tylko odsetki
Przy kredycie konsumenckim masz prawo spłacić całość lub część zobowiązania w dowolnym momencie. Bank ma wtedy obowiązek obniżyć całkowity koszt kredytu o koszty przypadające na okres, o który skrócono umowę. Kluczowe jest słowo całkowity: chodzi nie tylko o odsetki, których i tak nie naliczysz, ale też o koszty jednorazowe zapłacone na starcie.
Prowizja z początku umowy podlega proporcjonalnemu zwrotowi
Ten punkt przez lata budził spory, aż rozstrzygnął go Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrokiem w sprawie C-383/18 z 2019 roku: obniżka obejmuje wszystkie koszty kredytu, także te niezależne od czasu trwania umowy. Jeżeli spłacasz kredyt w połowie okresu, mniej więcej połowa prowizji powinna wrócić. Przy prowizji rzędu kilku tysięcy złotych to realna kwota, a nie formalność.
Czternaście dni oznacza pieniądze na koncie, nie samo wyliczenie
Ustawa o kredycie konsumenckim daje kredytodawcy czternaście dni od dnia wcześniejszej spłaty na rozliczenie się z konsumentem. Komisja Nadzoru Finansowego doprecyzowała, że chodzi o faktyczny zwrot środków na rachunek kredytobiorcy w tym terminie, a nie o samo sporządzenie zestawienia. Jeżeli po dwóch tygodniach pieniądze nie wróciły, masz konkretną podstawę, żeby upomnieć się o nie na piśmie. Niezależnie od terminu poproś o rozliczenie z rozbiciem na pozycje: odsetki, prowizja, ubezpieczenie, opłaty, bo dopiero takie zestawienie pokazuje, czy zwrot objął koszty jednorazowe.
Przygotuj podstawowe dane o dochodzie, zobowiązaniach, celu finansowania i terminach. Ekspert wskaże dokumenty do sprawdzenia oraz bezpieczną kolejność dalszych działań.
15–20 minut · bez opłat · bez składania wniosku- Krótka rozmowaUstalamy sytuację i termin.
- Sprawdzenie danychBudżet, dochód i dokumenty.
- Plan działaniaOtrzymujesz kolejność kroków.
Bank może ją pobrać tylko w wąsko określonych warunkach
Rekompensata za wcześniejszą spłatę nie jest regułą. Ustawa o kredycie konsumenckim dopuszcza ją wyłącznie wtedy, gdy spłata przypada na okres stałego oprocentowania, a suma spłat w dwunastu kolejnych miesiącach przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Nawet wtedy nie może przekroczyć 1% spłacanej kwoty, a przy okresie krótszym niż rok do końca umowy — 0,5%.
Składka rozlicza się osobno i łatwo o niej zapomnieć
Jeżeli do kredytu doliczono ubezpieczenie, składka za niewykorzystany okres ochrony zwykle podlega zwrotowi. Rozlicza ją jednak ubezpieczyciel, nie bank, więc bywa to osobny wniosek z własnym terminem. Sprawdź w dokumentach, kto jest ubezpieczycielem i jaka jest procedura — przy wieloletnich umowach ta pozycja potrafi być znacząca.
Co zrobić przy wcześniejszej spłacie
Zapisz datę spłaty i kwotę, poproś bank o rozliczenie na piśmie z rozbiciem na pozycje, porównaj zwróconą prowizję z proporcją niewykorzystanego okresu, sprawdź, czy nie naliczono rekompensaty tam, gdzie nie przysługuje, i osobno złóż wniosek o zwrot składki ubezpieczeniowej.
Jak przełożyć informacje na bezpieczny plan działania?
Zacznij od zebrania danych, które można potwierdzić dokumentami, a dopiero później porównuj warianty bankowe. Zapisz kwotę, termin, źródła dochodu, stałe zobowiązania i dostępny bufor. Następnie sprawdź, które warunki różnią się między instytucjami oraz jakie dokumenty mogą wpłynąć na czas decyzji. Nie składaj wielu przypadkowych wniosków wyłącznie po to, aby poznać wynik. Najpierw wykonaj porównywalne symulacje, ustal ryzyka i wybierz kolejność działań. Dzięki temu łatwiej ocenisz nie tylko możliwą ratę, lecz również koszt całkowity, wymagane produkty dodatkowe, warunki wypłaty oraz konsekwencje zmiany planu. Ostateczne parametry zawsze potwierdź w aktualnych dokumentach banku przed podpisaniem umowy.
Najczęstsze pytania
Czy bank zwraca prowizję przy wcześniejszej spłacie?
Tak, w części przypadającej na okres, o który skrócono umowę. Tak stanowi ustawa o kredycie konsumenckim i tak rozstrzygnął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C-383/18 z 2019 roku. Obniżka obejmuje koszty jednorazowe, nie tylko odsetki.
Ile bank ma czasu na rozliczenie?
Czternaście dni od dnia wcześniejszej spłaty. Komisja Nadzoru Finansowego wskazała, że w tym terminie środki należne kredytobiorcy powinny trafić na jego rachunek, a nie że bank ma jedynie przygotować wyliczenie. Jeżeli pieniądze nie wróciły, warto upomnieć się o nie na piśmie.
Kiedy bank może pobrać rekompensatę?
Tylko wtedy, gdy spłata przypada na okres, w którym oprocentowanie jest stałe. Przy oprocentowaniu zmiennym rekompensata nie przysługuje. Dodatkowo suma spłat w okresie dwunastu kolejnych miesięcy musi przekroczyć trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
Ile maksymalnie może wynieść rekompensata?
Nie więcej niż 1% spłacanej części kredytu, jeżeli do końca umowy zostało więcej niż rok. Jeżeli mniej niż rok — nie więcej niż 0,5%. Rekompensata nie może też przekroczyć odsetek, które zapłaciłbyś w pozostałym okresie.
Co z ubezpieczeniem doliczonym do kredytu?
Składka za niewykorzystany okres ochrony zwykle również podlega zwrotowi, ale rozlicza ją ubezpieczyciel, a nie bank. To osobny wniosek i osobny termin, dlatego łatwo o nim zapomnieć.
Piotr Sułkowski
Ekspert kredytowy działający od 2016 roku. Materiał ma charakter ogólny; wymagania zależą od banku, umowy i sytuacji klienta.
Poznaj autora